Baba Tatlısı
Ö
Öcün iyisi bağışlamaktır
Kötü bir davranış ya da sözü, aynı biçimde karşılık vererek
cezalandırmak yerine, affetmek en büyük erdemdir.
Ödünç güle güle gider, ağlaya ağlaya gelir.
Ödünç, para da olsa eşya da olsa verildiği zamanki mutluluk
yaşanmaz. Ya para geç ödenir, ya da eşya yıpranmış
olarak geri gelir, tarafların arası bozulur.
Öfke baldan tatlıdır
Gelin, kaynanasını evin içinde fazla görür, onunla birlikte
olmayı istemez, ama kendi anasına gelince onu baş köşelerde
ağırlar, saygıda kusur etmez.
Öfkeyle kalkan, zararla oturur
Kızgın anında kendisini tutamayıp aşırı tepki gösteren bir
insanın, o durumda bile duygularını denetlemesi, sözlerinin ya da
davranışlarının nasıl bir sonuç doğuracağını, başına daha büyük
dertler açıp açmayacağını hesap etmesi gerekir.
k.a. Öfke baldan tatlıdır.
Öksüz güler mi, meğer yanıla
bkz. Öksüz neden güler, yanılır da güler.
Öksüz hırsızlığa çıkarsa, ay ilk
akşamdan doğar
bkz. Öksüz oynaşa çıkmış, ay akşamdan doğmuş.
Öksüz kuzu öveç olmaz
bkz. Öksüz kuzu toklu olmaz.
[Öveç: İki üç yaşındaki erkek koyun.]
Öksüz kuzu toklu olmaz
Koruyanı, kollayanı olmayan kimse gelişme gösteremez.
e.a. Öksüz kuzu göveç olmaz.
[Toklu: Bir yıllık kuzu.]
Öksüz neden güler, yanılır da güler
Koruyanı, kollayanı olmayan kimsenin işleri yolunda
gitmez, feraha ermez. Sevindirici bir durumla karşılaşsa bile,
bunun yanılgı sonucu olduğu çok geçmeden anlaşılır.
e.a. Öksüz güler mi, meğer yanıla
Öksüz oğlan göbeğini kendi keser
Kayıranı, kollayanı, bir yardım edeni olmayan kimse, en
toplumsal sorunlarını bile tek başına çözmeye uğraşır.
Öksüz oynaşa çıkmış, ay akşamdan doğmuş
Bir insanın şansı ters gitmeye görsün, iyiliğe de kötülüğe de
kalkışsa olmadık engellerle karşılaşır.
e.a. Öksüz hırsızlığa çıkarsa, ay ilk akşamdan doğar.
Öküze boynuzu yük olmaz
bkz. Hamala semeri yük olmaz.
e.a. Koça boynuzu yük değil.
Öküzün karnına vurmuşlar: “Vay arkam” demiş
İtilip kakılanlar, hakkını arayacak, sırtını dayayacak
kimsesi olmayanlardır.
Öküz yem bitince çifte gideceğini bilir
Çalışmanın önemini kavramak için aç kalmak gerekmez.
Ölenle ölünmez
Ölüm geride kalanları ne denli acılar içinde bıraksa da
gözyaşları gideni geri getirmez. O nedenle duyulan acıyı
kendi ölümünü isteyecek boyuta vardırmamak gerekir.
Ölmüş eşek kurttan korkmaz
Bir zarar zaten uğrayacağı kadar uğramış olan bir kimse,
bundan sonra olacakları umursamaz.
Ölüm bir kara devedir ki, herkesin
kapısına çöker
bkz. Gelin girmedik ev olur, ölüm girmedik ev olmaz.
Ölümden öte köy yoktur
Her insan bir gün öleceğini bilmeli, sonu gelmez istekler
peşinde koşmamalı; davranışlarını, işlerini bu bilinçle
düzene koymalıdır.
e.a. Ölüm dirim bizim için. Ölüm kalım bizim için.
Ölüm dirim bizim için
bkz. Ölümden öte köy yoktur.
Ölüm kalım bizim için
bkz. Ölümden öte köy yoktur.
Ölüme çare bulunmaz
bkz. Ecele çare bulunmaz.
Ölüm hak, miras helâl
Ölümden yana nasıl kimse kimsenin hakkını yiyemezse,
yani, sırasını alamazsa, ölenin bırakatıklarını paylaşanlar da
birbirinin hakkını yiyemez.
Ölümle öç alınmaz
İnsan olana, en düşmanlık beslediği kişi bile olsa, onun
ölümünden sevinç duymamak yaraşır.
Ölümü gören hastalığa razı olur
Küçük bir zararın onu büyük bir zarardan kurtaracağını
anlayan kimse, o küçük zararı göze almaktan kaçınmaz.
Ölümüm yüzü soğuktur
Araya ölüm girdi mi sevgi de düşmanlık da sıcaklığını
yitirir.
Ölüm yüzaklığı
Toplum değerlerini hiçe sayan, umursamaz bir yaşantı
içinde olmaktansa, ölmek daha iyidir.
Ölürse yer bağensin, kalırsa el beğensin
Çocuk yetiştiren her aile şunu ilke edinmelidir: Öyle bir
insan olsun ki, yaşarken de öldükten sonra da iyilikle anılsın.
Ölüyü örtekorlar, deliğe dürtekorlar
Cenaze kaldırılırken bir telâştır gider. Öleni bir an önce
gömmeye bakarlar. Sonra da herkes işine gücüne döner.
Ölen de öldüğüyle kalır.
Önce baldın, pekmez oldun, şimdi
para etmez oldun
Davranışlarına dikkat etmeyen kişinin attığı her yanlış
adım, saygınlığının biraz daha azalmasına neden olur.
Önce düşün, sonra söyle
Lâfının nereye varacağını, nasıl algılanacağını düşünmeden
konuşma. Söylediklerinden sonra pişmanlık duymak
istemşyorsan, ağzından çıkanı önce kulağın duysun.
e.a. Boğaz kırk boğumdur. Sözünü bil pişir, ağzını der devşir.
.
Önce iğneyi kendine batır, sonra çuvaldızı ele
Önemsiz bir tepki de yaratacak olsa, tasarladığın bir
davranış sana yapılsaydı nasıl karşılardın önce bu düşün.
Ondan daha ağırını bir başkasına yapmanın doğru olup
olmadığına karar ver.
Önde giden yorulur, arkada kalan soyulur
bkz. Ne yavuz ol asıl, ne yavaş ol basıl.
Ön tekerlek nereye giderse arka
tekerlek de oraya gider
bkz. Arabanın ön tekerleği nereden geçerse, art
tekerleği de oradan geçer.
Öpmeye niyeti olmayan:
“yanağın nerede” diye sorar
Bir işi yapmaya niyeti olmayan, istek duymayan kişi,
bunu davranışlarıyla belli eder.
Öpülecek el ısırılmaz
İyiliği, yardımı dokunan kimseye saygıda kusur etmemek,
onu incitmemek gerekir.