Dil Haşlama

O

objektif olmak: olayları nesnel gözle değerlendirmek
oca­ğı kör kal­mak: so­yu­nu sür­dü­re­cek ço­cu­ğu bu­lun­ma­mak, so­yu tü­ken­mek
oca­ğı­na da­rı ek­mek: bk. oca­ğı­na in­cir dik­mek
oca­ğı­na düş­mek (bi­ri­ne): ko­ru­ma­sı için sı­ğın­mak ya da yar­dım et­me­si için yal­va­rıp ya­kar­mak
oca­ğı­na in­cir dik­mek (bi­ri­nin): evi­ni bar­kı­nı da­ğıt­mak, bir da­ha es­ki coş­kus­una dö­ne­me­ye­cek du­ru­ma ge­tir­mek, e.a. oca­ğı­na da­rı ek­mek; oca­ğı­nı sön­dür­mek
oca­ğı­nı sön­dür­mek: ço­lu­ğunu ço­cu­ğu­nu yok et­mek, e.a. oca­ğı sön­mek; b.a. oca­ğı­na in­cir dik­mek
oca­ğı sön­mek: ço­luk ço­cu­ğu yok ol­mak
od­suz ocak­sız: çok yok­sul aç ve ba­rı­nak­sız, aç açık, e.a. ne od var ne ocak
odun gibi: anlaşıyışsız, görgüsüz
o du­var se­nin bu du­var be­nim: yü­rür­ken bir sa­ğa bir so­la yal­pa­la­ya­cak ka­dar sar­hoş
od yok ocak yok: bk. ne od var ne ocak
of­la­yıp puf­la­mak:“of, puf” di­ye­rek sı­kın­tı, bez­gin­lik, usanç, acı, yor­gun­luk gi­bi duy­gu­la­rı­nı bel­li et­mek
o gün bu gün: o za­man­dan be­ri, o gün­den bu ya­na
oğ­lan al­dı oyu­na git­ti, ço­ban al­dı ko­yu­na git­ti (pa­ra, mal, var­lık): öy­le­si­ne kö­tü yö­ne­til­di ki, her­kes eli­ne ge­çe­ni çar­çur et­ti, da­ğıtt­tı, e.a. oğ­lan ye­di oyu­na git­ti, ço­ban ye­di ko­yu­na git­ti
oğ­lan ye­di oyu­na git­ti, ço­ban ye­di ko­yu­na git­ti: bk. oğ­lan al­dı oyu­na git­ti, ço­ban al­dı ko­yu­na git­ti
oğul ba­lı: 1) oğul arı­la­rı­nın yap­tı­ğı bal, 2) bü­yü­kan­ne­ye, bü­yük­ba­ba­ya gö­re: oğul­dan olan er­kek to­run
oğul çı­kar­mak: 1) bir ko­van, ye­ni bir oğul arı top­lu­lu­ğu oluş­tur­mak, 2) oğul arı­la­rı­nın bir bö­lü­ğü ko­van­dan ay­rı­lıp baş­ka bir ko­va­na git­mek, e.a. oğul ver­mek
oğul uşak: çocuklar ve torunlar
oğul ver­mek: bk. oğul çı­kar­mak
o halde: öyleyse, demek oluyor ki, bu durum karşısında
oh çek­mek: bi­ri­nin düş­tü­ğü üzün­tü­ye se­vin­mek, e.a. oh olsun
oh de­mek: ra­ha­ta er­mek, ra­hat­la­mak, ra­hat bir so­luk al­mak, ra­ha­ta ka­vuş­mak
oh ol­sun: çok iyi olmuş, e.a. oh çek­mek
o kadar: 1) o denli, o derecede, 2) itiraz istemem, bu iş olacak
o ka­dar ku­sur ka­dı kı­zın­da da bu­lu­nur: bk. bu ka­dar ku­sur ka­dı kı­zın­da da bu­lu­nur
o ka­pı se­nin, bu ka­pı be­nim (do­laş­mak): sü­rek­li ge­zip do­laş­mak, ka­pı ka­pı gez­mek, e.a. o ma­hal­le se­nin, bu ma­hal­le be­nim: ora­sı se­nin, bu­ra­sı be­nim; dok­san ka­pı­sı­nın ipi­ni çek­mek
ok gi­bi fır­la­mak: çok hız­lı ha­re­ke­te geç­mek
ok­ka çek­mek: hac­min­den umul­ma­ya­cak ağır­lık­ta ol­mak
ok­ka­lı kah­ve: bol kah­vey­le ya­pıl­mış ve bü­yük fin­ca­na ko­nul­muş kah­ve
ok­ka­nın al­tı­na git­mek: hak­sız ye­re ezil­mek: bir za­ra­ra uğ­ra­mak, ce­za gör­mek
ok­la­va yut­muş gi­bi: bk. bas­ton yut­muş gi­bi
ok ­mey­da­nın­da bu­hur­dan yak­mak: 1) ge­niş bir ye­ri ye­ter­siz bir ge­reç­le ısıt­ma­ya ça­lış­mak, 2) ye­ter­siz ola­nak­lar­la önem­li bir işi ger­çek­leş­tir­me­ye ça­lış­mak
oku­nu at­mış, ya­yı­nı as­mış: bk. unu­nu ele­miş ele­ği­ni as­mış
okur ya­zar (okuryazar) : öğ­re­nim gör­müş
okus po­kus: do­lap, dü­zen, hi­le
oku­yup üf­le­mek: din inan­cı­na gö­re, bir du­ayı oku­duk­tan son­ra, üf­le­ye­rek ruh­la­ra yol­la­mak
ok yay­dan çık­mak: ge­ri dö­nü­le­me­ye­cek bir iş yap­mak
ola­cak gi­bi de­ğil: ola­ca­ğa ben­ze­mi­yor, ol­ma­sı kuş­ku­lu, öy­le an­la­şı­lı­yor ki ol­ma­ya­cak
ola ki: olur­sa, bel­ki, ola­bi­lir ki
ola­nak sağ­la­mak: bir iş için el­ve­riş­li or­tam ha­zır­la­mak
olan bi­ten: 1) ne ol­duy­sa, ola­nın hep­si, 2) mey­da­na ge­len olay­lar
olan ol­du: bk. ol­du ola­cak
olay çıkarmak: hoş olmayan bir durum yaratmak
ol­du­bit­ti­ye ge­tir­mek: bir işi baş­ka yol de­ne­me­ye ola­nak ta­nı­ma­dan so­nuç­lan­dır­mak
ol­dum bit­tim: ken­di­mi bil­dim bi­le­li, e.a. ol­dum ola­sı
ol­dum ola­sı: bk. ol­dum bit­tim
ol­du ola­cak: ge­li­şen olay böy­le bir so­nuç mey­da­na ge­tir­di, bu­nu ka­bul et­mek ge­re­kir, e.a. olan ol­du; ol­du olan­lar
ol­du ola­cak, kı­rıl­dı na­cak: bk. ol­du ola­cak
ol­du olan­lar: hiç bek­len­me­yen olay­lar mey­da­na gel­di, e.a. ol­du ola­cak
ol­ma­sa ge­rek: ol­ma­dı­ğı­nı sa­nı­yo­rum, ol­du­ğu­nu san­mam
ol­ma­ya­cak du­aya âmin de­mek: so­nuç alı­na­ma­ya­cak bir iş­le uğ­raş­mak, ta­sar­lan­dı­ğı gi­bi ger­çek­leş­me­ye­cek bir gi­ri­şi­mi uy­gun gör­mek
ol­muş ar­mut gi­bi eli­ne düş­mek: emek­siz ve zah­met­siz­ce sa­hip­len­mek, el­de et­mek
ol­sa ol­sa: son ih­ti­mal ola­rak, so­nuç­ta, en son, ni­ha­yet
ol­sun ol­sun: aşa­ğı yu­ka­rı, yak­la­şık, tah­mi­nen
oluk gi­bi ak­mak: çok bol ve ara­sı ke­sil­me­den gel­mek
oluk oluk: pek çok
olup­bit­ti­ye ge­tir­mek: bk. ol­du­bit­ti­ye ge­tir­mek
olup ola­ca­ğı: 1) hep­si, 2) en son ola­bi­le­ce­ği
olur a: ola­bi­lir di­ye­lim
olur ol­maz: 1) ol­duk­tan he­men son­ra, 2) söz: yer­li yer­siz,3) şey: ge­rek­li ge­rek­siz, 4) ki­şi: ras­tge­le, sı­ra­dan, kim­li­ği, ni­te­li­ği be­lir­siz
olur şey de­ğil (şey, iş): ola­bi­le­ce­ği dü­şü­nül­me­yen ya da ger­çek­leş­me­si bek­len­me­yen
olu­ru­na bağ­la­mak: bk. işi olu­ru­na bı­rak­mak
olu­ru­na bak­mak: bir işin ya­pı­la­bi­lir­li­ği­ni araş­tır­mak, yap­ma­ya ça­lış­mak
olu­ru­na bı­rak­mak: bk. işi olu­ru­na bı­rak­mak
o ma­hal­le se­nin, bu ma­hal­le be­nim: bk. o ka­pı se­nin, bu ka­pı be­nim
omuz­da ta­şı­mak: çok say­gı gös­ter­mek, yü­celt­mek, öv­mek
omuz kal­dır­mak: bil­mez gi­bi dav­ran­mak
omuz omu­za: 1) in­san­lar: yan ya­na, 2) da­ya­nı­şa­rak
omuz öpüş­mek (aşa­ma ba­kı­mın­dan): iki­si eşit de­re­ce­de ol­mak
omuz silk­mek: al­dır­ma­mak, umur­sa­ma­mak, önem­se­me­mek, be­nim­se­me­mek
omuz ver­mek: 1) des­tek­le­mek, yar­dım­cı ol­mak, 2) om­zuy­la da­yan­mak
om­zu­na bin­mek (bi­ri­nin): yük ol­mak, ağır­lık ver­mek
ona bu­na dil uzat­mak: her­kes için ile­ri ge­ri ko­nuş­mak
ona gö­re ha­va hoş: bk. ba­na gö­re ha­va hoş
ona ne olu­yor: o ne ka­rı­şı­yor
ona se­bep: on­dan do­la­yı
on pa­ra­lık et­mek (bi­ri­ni): söz­le, dav­ra­nış­la çok kü­çük dü­şür­mek, e.a. beş pa­ra­lık et­mek
on parasız: hiç parası olmaksızın
on pa­ra­ya on tak­la atar: çok kü­çük de ol­sa, çı­ka­rı için her tür­lü onur kı­rı­cı işe kat­la­nır
on par­ma­ğın­da on hü­ner: ya­pa­ma­ya­ca­ğı iş yok­tur, elin­den her iş ge­lir, çok hü­ner­li, çok be­ce­rik­li, e.a. on par­ma­ğın­da on ma­ri­fet
on par­ma­ğın­da on ka­ra: her­ke­se le­ke sür­me­yi, ka­ra­la­ma­yı huy edin­miş­tir
on par­ma­ğın­da on ma­ri­fet: bk. on par­ma­ğın­da on hü­ner
onu be­nim kü­lâ­hı­ma an­lat: bk. kü­lâ­hı­ma an­lat
onu­ru­na ye­di­re­me­mek: bk. ken­di­ne ye­di­re­me­mek
ora­lar­da ol­ma­mak: bk. ora­lı ol­ma­mak
ora­lı ol­ma­mak: an­la­maz­dan gel­mek, önem­se­me­mek, sez­me­miş gö­rün­mek, e.a. ora­lar­da ol­ma­mak
ora­sı se­nin, bu­ra­sı be­nim: bk. o ka­pı se­nin, bu ka­pı be­nim
or­gan ba­ğış­la­mak (bir kim­se da­ha ha­yat­tay­ken): öl­dük­ten son­ra iç or­gan­la­rı­nın ge­rek­se­me du­yan has­ta­la­ra ak­ta­rıl­ma­sı­na izin ver­mek
oros­pu boh­ça­sı: da­ğı­nık, dü­zen­siz, ace­le­ye ge­ti­ril­miş
oros­pu ço­cu­ğu: ter­bi­ye­siz, ge­çim­siz, her tür­lü kö­tü­lü­ğe ha­zır, kal­leş, da­la­ve­re­ci, k.
or­man ki­ba­rı: (alay yol­lu in­sa­nı ben­ze­te­rek): ayı
or­ta­da fol yok yu­mur­ta yok: bk. fol yok, yumr­ta yok
or­ta­da kal­mak: 1) ki­şi: iki şey ara­sın­da kal­mak, 2) ba­rı­na­cak yer bu­la­ma­mak, 3) bir şe­yi: kim­se üze­ri­ne al­ma­mak
or­ta­dan kal­dır­mak: 1) bir şe­yi: sak­la­mak, 2) yok et­mek, 3) ki­şi: öl­dür­mek
or­ta­dan kalk­mak (bir nes­ne): bu­lun­maz ol­mak
or­ta­dan kay­bol­mak (bi­ri): ne­re­de ol­du­ğu bi­lin­me­mek, kim­se­ye sez­dir­me­den git­mek
or­ta­dan söy­le­mek: her­ke­sin için­de, bel­li bir kim­se­yi amaç­la­ma­dan, ad be­lirt­me­den fa­kat ki­mi ki­şi­le­re do­ku­na­cak bi­çim­de ko­nuş­mak
or­ta hal­li: ne zen­gin, ne yok­sul
or­ta­lı­ğa düş­mek: bk. or­ta­ya düş­mek
or­ta­lı­ğı bir­bi­ri­ne kat­mak: her­ke­si bir­bi­ri­ne dü­şür­mek
or­ta­lı­ğı çor­ba­ya çe­vir­mek: bk. or­ta­lı­ğı bir­bi­ri­ne kat­mak
or­ta­lık ağar­mak: sa­bah ay­dın­lı­ğı baş­la­mak
or­ta­lık dü­zel­mek: top­lum için­de­ki ge­ri­lim so­na er­mek, b.a. or­ta­lık ya­tış­mak
or­ta­lık ka­rar­mak: güneş batıp ak­şam ol­mak
or­ta­lık ka­rış­mak: top­lum için­de ya da dev­let­ler ara­sın­da dü­zen­siz­lik baş gös­ter­mek
or­ta­lık ya­tış­mak: top­lum için­de­ki dü­zen­siz­lik ve kar­ga­şa so­na erip dü­zen­li ya­şa­yış baş­la­mak, b.a. or­ta­lık dü­zel­mek
or­ta ma­lı: 1) her­ke­sin ya­rar­lan­dı­ğı şey, 2) her is­te­yen­le iliş­ki­de bu­lu­nan ka­dın
or­ta­sı­nı bul­mak: uz­laş­tır­mak
or­ta­ya atıl­mak: bk. mey­da­na atıl­mak
or­ta­ya at­mak: bir dü­şün­ce­si­ni her­ke­sin bil­gi ve tar­tış­ma­sı­na sun­mak, e.a. mey­da­na at­mak, b.a. ile­ri sür­mek (1)
or­ta­ya çı­kar­mak: ka­nıt­la­mak
or­ta­ya çık­mak: bk. mey­da­na çık­mak
or­ta­ya dök­mek: bk. mey­da­na dök­mek
or­ta­ya düş­mek: 1) bk. mey­da­na düş­mek, 2) her is­te­ye­nin cin­sel iliş­ki­de bu­lu­na­bi­le­ce­ği bir ka­dın du­ru­mu­na gel­mek, e.a. so­ka­ğa düş­mek, b.a. or­ta ma­lı
or­ta­ya koy­mak: bk. mey­da­na koy­mak
oruç ye­mek: oruç tut­ma­mak
osur osur ipe diz: ka­lı­cı, iz bı­ra­kı­cı de­ğer ta­şı­ma­yan, an­lam­sız söz ka­la­ba­lı­ğı, b.a. osu­ruk­tan te­ra­ne
osu­ru­ğu cin­li: ça­buk kı­zan, en önem­siz şey­le­re bi­le çok si­nir­le­nip kav­ga çı­ka­ran
osu­ruk çok, bok yok: her­kes ko­nu­şu­yor ama or­ta­ya bir iş çık­mı­yor
osu­ruk­tan nem kap­mak: bk. bu­lut­tan nem kap­mak
osu­ruk­tan te­ra­ne: ku­la­ğa hoş gel­me­yen ez­gi ya da söz, b.a. osur osur ipe diz
o ta­raf­lı ol­ma­mak: ko­nuy­la il­gi­si yok­muş gi­bi dav­ran­mak, il­gi gös­ter­me­mek, b.a. ora­lar­da ol­ma­mak; ku­lak as­ma­mak
o ta­rak­ta be­zi ol­ma­mak: o şey­le ili­şi­ği bu­lun­ma­mak, o şey­le uğ­raş­ma­mak
ot tu­tun­mak: vü­cut­ta­ki faz­la kıl­la­rı dü­şür­mek için ilaç sü­rün­mek
otur­du­ğu da­lı kes­mek: bk. bin­di­ği da­lı kes­mek
oy bir­li­ği: oy­la­ma­ya ka­tı­lan her­ke­sin ay­nı dü­şün­ce­de bir­leş­me­si
oy­na­ya oy­na­ya: bü­yük bir is­tek­le, se­vi­ne se­vi­ne
o yo­lun yol­cu­su (o da): söz ko­nu­su kö­tü gi­di­şin için­de, b.a. ay­nı yo­lun yol­cu­su
oyu­na gel­mek: al­da­tıl­mak, hi­ley­le kö­tü bir du­ru­ma dü­şü­rül­mek, k.a. oyu­na ge­tir­mek, b.a. do­la­ba gel­mek; tu­za­ğa düş­mek
oyu­na ge­tir­mek: al­dat­mak, hi­ley­le kö­tü bir du­ru­ma dü­şür­mek
oyun­bo­zan­lık et­mek: bir­lik­te ya­pıl­ma­sı ka­rar­laş­tı­rı­lan bir iş­ten tek ta­raf­lı cay­mak, ar­ka­daş­la­rın­dan ay­rıl­mak, e.a. mı­zık­çı­lık et­mek
oyun çı­kar­mak: 1) spor: maç­ta ba­şa­rı­lı ol­mak, 2) ye­ni bir oyun bul­mak
oyun et­mek: (bi­ri­ni): kur­naz­lık­la al­dat­mak, e.a. oyun yap­mak; oyun oy­na­mak; b.a. oyu­na ge­tir­mek; tu­za­ğa dü­şür­mek
oyun oy­na­mak: bk. oyun et­mek
oyun yap­mak: bk. oyun et­mek