Dil Haşlama

Z

zah­me­te kat­lan­mak: bi­ri için yo­rul­mak ya da mas­ra­fa gir­mek
zah­me­te sok­mak: bi­ri­ne yor­gun­luk ver­mek ya da mas­raf et­tir­mek
zah­me­ti­ne değ­mek: ve­ri­len eme­ği kar­şı­la­mak
zah­met ol­maz­sa: “ri­ca ede­rim”
za­ma­nı geç­mek (bir şe­yin): 1) ar­tık o şey ge­rek­li ve ye­rin­de ol­mak­tan çık­mak, 2) mev­si­mi bit­mek
za­man öl­dür­mek: boş şey­ler­le va­kit ge­çir­mek
za­man za­man: ba­zen, bel­li ol­ma­yan za­man­lar­da, ara sı­ra, e.a. va­kit va­kit
zam­ki­nos et­mek: kaç­mak, sa­vuş­mak, sıvışmak, a.
zar gel­mek: şan­sı iyi ol­mak
zar­ta­yı çek­mek: öl­mek
zar tut­mak: tav­la oyu­nun­da: is­te­di­ği sa­yı­yı ge­tir­mek için at­ma­dan ön­ce zar­la­ra par­mak­la­rı ara­sın­da bi­çim ver­mek
zart zurt et­mek: önem­li ki­şi hal­le­ri ta­kı­na­rak ba­ğı­rıp ça­ğır­mak, ka­ba kuv­vet gös­te­ri­sin­de bu­lun­mak
zar zor: 1) is­te­me­ye is­te­me­ye, 2) güç­lük­le, kıt ka­na­at, ucu ucu­na, e.a. zor zar
ze­bu­nu ol­mak (bi­ri­nin): onu çok sev­mek, bağ­lan­mak, on­suz ya­pa­ma­mak, ondan ayrılamamak
ze­hir ha­fi­ye: göz aç­tır­maz, hem ze­ki hem sert kim­se
ze­hir zem­be­rek (söz): son de­re­ce acı, ağır, e.a. ze­hir zık­kım
ze­hir zık­kım: bk. ze­hir zem­be­rek
ze­hir zık­kım ol­sun: ye­dir­dik­le­ri­mi, içir­dik­le­ri­mi, hak­kı­mı he­lal et­mi­yo­rum
zem­be­re­ği bo­şan­mak: ken­di­ni tu­ta­ma­ya­rak uzun uzun, kah­ka­ha­lar­la gül­mek, e.a. ma­ka­ra­la­rı koy­ver­mek
zem­he­ri zü­re­fa­sı: kı­şın so­ğuk­ta in­ce gi­yi­nen
ze­min ha­zır­la­mak: uy­gun or­tam ya­rat­mak, b.a. ka­pı­sı­nı yap­mak
ze­min ve za­ma­na uy­gun (söz): ko­nu ve için­de bu­lu­nu­lan ko­şul­lar doğ­rul­tu­sun­da
zem­zem­le yı­kan­mış (bi­ri öte­ki­ne oran­la): iki­si de kö­tü ama bi­ri öte­ki­ne gö­re da­ha iyi
zer­re ka­dar: yok de­ne­cek öl­çü­de, hiç mi hiç
zer­re­si kal­ma­mak: hiç bu­lun­ma­mak
ze­va­hi­ri kur­tar­mak: bir işi ge­re­ği gi­bi de­ğil, ya­pı­lı­yor de­dirt­mek için üs­tün­kö­rü yap­mak, ya­pı­yor gö­rün­mek
zev­ki­ne var­mak (bir şe­yin): ta­dı­nı, gü­zel­li­ği­ni ge­re­ği gi­bi duy­mak
zev­ki­ni çı­kar­mak (bir şe­yin): onun hoş­lan­dı­ğı, tat aldığı, keyiflendiği ya­nın­dan ola­bil­di­ğin­ce çok ya­rar­lan­mak, e.a. ta­dı­nı çı­kar­mak
zev­ki­ni ok­şa­mak (bir şey bi­ri­nin): ho­şu­na git­mek
zevk­ten dört kö­şe ol­mak: çok ke­yif­len­mek, aşı­rı zevk duy­mak
zey­tin­ya­ğı gi­bi üs­te çık­mak: hak­sız ol­du­ğu hal­de kur­naz­lı­ğıy­la ken­di­si­nin hak­lı ol­du­ğu­na her­ke­si inan­dır­mak
zıd­dı­na git­mek (bir şey bi­ri­nin): an­la­yı­şı­na, zev­ki­ne ters gel­di­ği için ken­di­si­ni si­nir­len­dir­mek
zıl­gıt ye­mek: bk. pa­pa­ra ye­mek
zınk di­ye dur­mak: bir­den­bi­re dur­mak
zıp di­ye çık­mak: bek­len­me­dik an­da bir­den­bi­re or­ta­ya çık­mak
zı­rıl­tı çı­kar­mak: an­laş­maz­lık ne­de­niy­le kav­ga et­mek
zır­nık bi­le kok­lat­ma­mak: en ufak, en de­ğer­siz, en işe yaramaz bir şey bi­le ver­mek­ten ka­çın­mak, e.a. zır­nık ver­me­mek
zır­nık ver­me­mek: bk. zır­nık bi­le kok­lat­ma­mak
zıt git­mek (bi­ri, bi­riy­le): bi­ri­ne kar­şı sü­rek­li ters dav­ran­mak, is­tek­le­ri­nin ter­si­ni yap­mak
zı­va­na­dan çık­mak: 1) ak­lı­nı oy­nat­mak, de­lir­mek, 2) den­ge­siz dav­ra­nış­lar­da bu­lun­mak
zi­fos at­mak (bi­ri­ne): 1) sa­taş­mak, 2) ka­ra sür­mek, ka­ra­la­mak
zif­tin pe­ki­ni ye­sin: bu ve­ri­len­le­ri be­ğen­mi­yor­sa, ne yer­se ye­sin
zi­hin jim­nas­ti­ği: bk. be­yin jim­nas­ti­ği
zi­hin yor­mak: bk. ka­fa yor­mak
zih­ni açıl­mak: da­ha iyi an­lar, da­ha ça­buk kav­rar ol­mak
zih­ni bu­lan­mak: bk. zih­ni ka­rış­mak
zih­ni ka­rış­mak: dü­şün­ce­si da­ğıl­mak, ne ya­pa­ca­ğı­nı şa­şır­mak, ka­rar ve­re­me­mek, e.a. zih­ni bu­lan­mak
zih­ni­ni çel­mek: bk. ak­lı­nı çal­mak
zih­ni­ni kur­ca­la­mak (bir ko­nu bi­ri­nin): sık sık ak­lı­na ta­kı­lıp ken­di­si­ni dü­şün­dür­mek
zih­ni sap­lan­mak: ak­lı­na yer eden dü­şün­ce­den ken­di­ni kur­ta­ra­ma­mak
zih­ni ta­kıl­mak: bk. ak­lı­na ta­kıl­mak
zik­ri geç­mek: adın­dan söz edil­mek, anıl­mak
zil ta­kıp oy­na­mak: çok se­vin­mek, coşmak, keyiflenmek
zil­zur­na sar­hoş: ken­di­ni bil­me­ye­cek du­rum­da, aşı­rı de­re­ce­de sarhoş
zin­dan ke­sil­mek (bir yer): çok ka­ran­lık du­ru­ma gel­mek, :2) çok sı­kı­cı ve için­de ya­şan­maz du­ru­ma gel­mek
zin­dan ol­mak (bir yer): bk. zin­dan ke­sil­mek (2)
zi­ya­de ol­sun: Tan­rı sof­ra­nı­za bol­luk, be­re­ket ver­sin
zi­yan ze­bil ol­mak: bo­şu­na, boş ye­re, amaç­sız, ge­rek­siz har­can­mak, bir işe ya­ra­tıl­ma­dan he­der edil­mek
zo­ka­yı yut­mak: al­da­tı­la­rak bü­yük za­ra­ra uğratılmak
zom ol­mak: çok sar­hoş ol­mak
zo­ra bin­mek (iş): iş, an­cak zor kul­lan­mak­la, baskı yapmakla so­nuç­la­na­cak bir du­rum al­mak
zo­ra ge­le­me­mek: bas­kı­ya, sı­kın­tı­ya, sı­kı ça­lış­ma­ya kat­la­na­ma­mak
zor be­lâ: bk. güç be­lâ
zo­run ne: 1) ken­di­ni ne­den zor­lu­yor­sun; se­ni zor­la­yan du­rum ne, 2) ne is­ti­yor­sun; ni­çin sı­kış­tı­rı­yor­sun
zo­ru ol­mak: ken­di­si­ni zor­la­yan bir du­ru­mu, bir sı­kın­tı­sı bu­lun­mak
zo­ru zo­ru­na : bk. güç be­lâ
zor zar: bk. zar zor
zur­na­cı­nın kar­şı­sın­da li­mon ye­mek: bi­ri­nin zih­ni­ni çe­lip işi­ni gö­re­me­ye­cek du­ru­ma ge­tir­mek
zur­na gi­bi: çok dar pan­to­lon
zur­na­nın zırt de­di­ği yer: sür­dü­rül­mek­te olan işin en dik­kat­li, en duyarlı dav­ra­nıl­ma­sı ge­re­ken nok­ta­sı, e.a. can ala­cak yer
zü­ğürt te­sel­li­si: hiç yok­tan iyi­dir ya da el­de ede­me­di­ği­mi arat­maz diyerek ken­dini avut­ma
zül­fü yâre dokun­mak: hatır­lı, güç­lü bir kim­seyi ya da yük­sek bir makamı gücen­diren söz söy­lemek, kırıl­masına neden olan dav­ranış­ta bulun­mak